عنصر شيميايي است كه در جدول تناوبي با نشان Xe و عدد اتمي 54 وجود دارد. زنون گازي است بي رنگ ،بي بو، بسيار سنگين و جزو گازهاي نجيب كه در جو زمين به مقدار بسيار كم وجود دارد و قسمتي از اولين تركيب گاز بي اثر سنتز شده مي باشد.

خصوصيات قابل توجه:

زنون از اعضاء عناصر صفر ظرفيتي است كه گازهاي نجيب يا بي اثر ناميده مي شوند. كلمه" بي اثر " ديگر براي توصيف اين گروههاي شيميايي بكار نمي رود چون برخي از عناصر صفر ظرفيتي تشكيل تركيب مي دهند. در لامپ خلا هنگاميكه اين گاز بوسيله تخليه الكتريكي تحريك شود نور آبي رنگ زيبايي بوجود مي آورد.با استفاده از چند صد كيلوبار فشار ، زنون فلزي ساخته شده است.

كاربردها:

از اين گاز در سطحي وسيع در وسايل توليد نور از قبيل لامپهاي باكتري كش ، لامپهاي الكتروني ، لامپهاي چرخان ، فلاشهاي عكاسي و لامپهايي كه براي تحريك ليزرهاي سرخ توليدكننده نورهم نوسان بكار مي روند استفاده مي شود.

ساير كاربردها :

بعنوان بيهوش كننده عمومي

در مصارف انرژي هسته اي از آن در گنبد حبابي ، رد ياب و ساير موارد كه وزن مولكولي زياد كيفيتي مطلوب محسوب مي شود بهره مي برند.

در شيمي تحليلي ازپرزنات آن بعنوان يك عامل اكسيد كننده استفاده مي شود.

ايزوتوپ Xe-133 يك راديوايزوتوپ مفيدي به حساب مي آيد.

تاريخچــــــــه:

William Ramsay و Morris Travers در سال 1898 زنون را ( واژه يوناني xenon به معني غريب) در پس مانده هاي حاصل از تبخير تركيبات هواي مايع كشف كردند.

پيدايــــــــش:

به مقدار بسيار كم يك بخش در 20 ميليون دراتمسفر زمين وجود دارد. اين عنصر را بصورت تجاري از باقي مانده هاي هواي مايع استخراج مي كنند. اين گاز نجيب بطور طبيعي در گازهايي كه از چشمه هاي معدني خارج مي شوند ديده مي شود. Xe-133 و Xe-135 با روش برتابش نوترون در رآكتورهاي اتمي خنك شونده با هوا توليد مي كنند.

تركيبــــــــات:

تا قبل از سال 1962 عموما" گاز زنون و ساير گازهاي نجيب را از نظر شيميايي بي اثربه حساب مي آوردند كه قادر به توليد تركيب نيستند. از اين تاريخ به بعد دلايلي بدست آمد كه نشان مي داد زنون به همراه ساير گازهاي نجيب به واقع توليد تركيب مي كنند.برخي از تر كيبات زنون عبارتند از : دي فلوريد ، هگزافلوريد ، پرزنات سديم ،تترافلوريد ، دوترات زنون و هيدرات زنون. تري اكسيد زنون كه بسيار انفجاري مي باشد نيز ساخته شده است. حداقل 80 تركيب زنون وجود دارد كه در آنها فلوئور يااكسيژن به زنون چسبيده اند. برخي تركيبات زنون رنگي اما بيشتر آنها بي رنگ هستند.

ايزوتوپهـــــــــا:

زنون بطور طبيعي داراي 8 ايزوتوپ پايدار و يك ايزوتوپ تا حدي راديواكتيو است . بجز اين شكلهاي پايدار 20 ايزوتوپ ناپايدارهم مورد بررسي قرار گرفته است . زنون 129 توسطفروپاشي بتايI-129 توليد مي شود « نيمه عمر 16 ميليون سال)؛ زنون 131، زنون132، زنون 134و زنون 136 محصول شكافش اتمي ))U-238 و Pu-244 هستند. چون زنون يك ردياب براي دو ايزوتوپ والد مي باشد.

نسبتهاي ايزوتوپ زنون در ««شهابسنگها ابزار مفيدي براي بررسي شكل گيري منظومه شمسي مي باشد.روش تعيين قدمت Xe-I زمان سپري شده بين نوكلئوسنتز و تراكم يك ماده جامد از سحاب خورشيدي را مشخص مي كند.همچنين ايزوتوپهاي زنون ابزاري قوي براي فهم تمايزات زميني هستند. گمان مي رود منشاء زنون 129اضافي كه درگازهاي چشمه دي اكسيد كربن در ))New Mexico يافت شده حاصل فروپاشي گازهاي جبه زمين اندكي پس از شكل گيري زمين باشند.

هشدارهــــــا:

اين گاز را مي توان با اطمينان در ظروف ««شيشه اي دربسته د فشار و دماي استاندارد نگهداري كرد. زنون سمي نيست اما بسياري از تركيبات آن به علت خصوصيات اكسيداسيون قوي يشان بسيار سمي هستند.